Հայերեն տարբերակ Ֆրանսերեն տարբերակ

Հայաստանի աշխարհագրություն

Ծանոթացեք Հայաստանի վեհաշուք բնապատկերներին, խորհրդանշական լեռներին և Կովկասի սրտի բնական հարստություններին

Աշխարհագրական բնութագրեր

Լեռնային երկիր Կովկասի սրտում, Եվրոպայի և Ասիայի միջև

Հայաստանը թվերով

29 743 կմ²
Ընդհանուր տարածք
90%
Լեռնային տարածք
1 360 կմ
Սահմաններ
400 - 4 090 մ
Բարձրություն (նվազագույն - առավելագույն)

Ռելիեֆ և խորհրդանշական լեռներ

Կովկասի լեռնաշղթաներով գերիշխող բնապատկեր

Արարատ լեռ (5 137 մ)

Հայաստանի ազգային խորհրդանիշը, չնայած այսօր գտնվում է Թուրքիայի տարածքում։ Հայկական ավանդույթում սուրբ լեռ է։ Ըստ Աստվածաշնչի՝ այստեղ է Նոյի տապանը հանգրվանել ջրհեղեղից հետո։

Բնութագրեր՝ հանգած հրաբուխ, երկու գագաթ (Մեծ Արարատ 5 137 մ և Փոքր Արարատ 3 896 մ), հավերժական ձյուներով ծածկված։

Կարևորություն՝ Պատկերված է Հայաստանի զինանշանին, հայ արվեստագետների և գրողների ոգեշնչման աղբյուր։

Սևանա լիճ

«Հայաստանի կապույտ մարգարիտ» մականունով, Սևանա լիճը աշխարհի ամենամեծ բարձրալեռնային լճերից մեկն է։ Գտնվում է ծովի մակարդակից 1900 մ բարձրության վրա և զբաղեցնում է 1242 կմ² տարածք։

Բնութագրեր՝ 80 կմ երկարություն, 30 կմ լայնություն, առավելագույն խորություն 83 մ, նրան թափվում է 28 գետ։

Էկոհամակարգ՝ Տանում է Սևանի իշխան (իշխան) ձուկը, պահպանվող տարածք, Սևանավանք վանքը (IX դար) թերակղզու վրա։

Արագած լեռ (4 090 մ)

Ժամանակակից Հայաստանի ամենաբարձր կետը։ Արագածը հանգած հրաբուխ է չորս գագաթներով։ Կարևոր գիտահետազոտական կենտրոն է՝ Բյուրականի աստղաֆիզիկական ադսերվատորիայով։

Բնութագրեր՝ հանգած հրաբուխ, 400 մ խորությամբ խառնարան, չորս գագաթ (Հյուսիս 4090 մ, Արևմուտք 3995 մ, Արևելք 3908 մ, Հարավ 3888 մ)։

Գործունեություն՝ Արշավանքներ, դահուկավազք, գիտական հետազոտություններ, պատմական վայր՝ Ամբերդ ամրոցով (VII դար)։

Եզակի բնական բնութագրեր

Հայաստանի աշխարհագրական առանձնահատկությունները

Կենսաբազմազանություն

Հայաստանում հաշվվում է ավելի քան 3500 բույսերի տեսակ (որից 120-ը էնդեմիկ) և 17000 կենդանիների տեսակ։ Խոսրովի արգելոցը և Դիլիջան ազգային պարկը պահպանում են եզակի էկոհամակարգեր։

Բնական պաշարներ

Հարուստ է հանքանյութերով (պղինձ, մոլիբդեն, ցինկ, ոսկի), կիսաթանկարժեք քարերով (օբսիդիան, տուֆ) և հանքային աղբյուրներով։ Հայկական օբսիդիանը համաշխարհային ճանաչում ունի։

Հանքային աղբյուրներ

Ավելի քան 200 հանքային աղբյուր, այդ թվում՝ հայտնի Ջերմուկի, Դիլիջանի և Արզնիի առողջարանները։ Օգտագործվել են դեռևս հնագույն ժամանակներից իրենց բուժիչ հատկությունների համար։

Կլիմա և եղանակներ

Մայրցամաքային լեռնային կլիմա չորս հստակ արտահայտված եղանակներով

Գարուն (մարտ - մայիս)

Ջերմաստիճան՝ 10°C-ից 20°C

Անձրևների սեզոն, հիասքանչ ծաղկում, հատկապես Արարատի հովտում ծիրանենու ծաղկման շրջանում։

Առանձնահատկություններ

Բնությունը դիտելու լավագույն ժամանակ, գարնանային փառատոններ, արշավանքներ միջին բարձրությունների շրջաններում։

Ամառ (հունիս - օգոստոս)

Ջերմաստիճան՝ 25°C-ից 35°C

Տաք և չոր դաշտավայրերում, ավելի զով լեռներում։ Հարմար է Սևանա լճի շրջակայքում և բարձրադիր վայրերում գործունեության համար։

Առանձնահատկություններ

Հիմնական տուրիստական սեզոն, մշակութային փառատոններ, մրգերի հավաքում (ծիրան, դեղձ, նուռ)։

Աշուն (սեպտեմբեր - նոյեմբեր)

Ջերմաստիճան՝ 5°C-ից 20°C

Ամենագունավոր սեզոնը՝ տերևների փոփոխությամբ, հատկապես ցնցող է Դիլիջանի անտառներում։

Առանձնահատկություններ

Խաղողի քաղ և գինու փառատոններ, նռան հավաք (ազգային խորհրդանիշ), գունավոր բնապատկերներով արշավանքներ։

Ձմեռ (դեկտեմբեր - փետրվար)

Ջերմաստիճան՝ -15°C-ից 5°C

Սառն և ձյունառատ, հատկապես լեռներում։ Դահուկային հանգստավայրեր Ցախկաձորում, Ջերմուկում և Սևանում։

Առանձնահատկություններ

Ձմեռային սպորտ, Սուրբ Ծննդյան և Նոր տարվա տոները ըստ հայկական օրացույցի, ցնցող ձյունածածկ բնապատկերներ։

Մարզեր և գավառներ

Հայաստանը բաժանված է 10 մարզերի (մարզեր) և մայրաքաղաք Երևան

Հայաստանի մարզերի քարտեզ

Հայաստանի վարչական քարտեզը իր 10 մարզերով

Երևան (մայրաքաղաք)

Ամենամեծ քաղաքը (1,1 միլիոն բնակիչ), հիմնադրվել է մ.թ.ա. 782 թ., մականունը «վարդագույն քաղաք» է հրաբխային տուֆից կառույցների համար։ Քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կենտրոն։

Արարատի մարզ

Երկրի գյուղատնտեսական սիրտը, հայտնի է իր ծիրանենու այգիներով և այգիներով։ Տանում է Խոր Վիրապ վանքը՝ Արարատ լեռան տեսարանով։

Գեղարքունիքի մարզ

Սևանա լճի տարածաշրջան, հիմնական զբոսաշրջային ուղղություն, ձկնորսություն, պատմական վանքեր և առողջարաններ։

Շիրակի մարզ

Հյուսիս-արևմտյան շրջան՝ երկրորդ քաղաք Գյումրիով, պատմական ճարտարապետություն, մերձավորություն Վրաստանի սահմանին։

Լոռու մարզ

Հյուսիսի կանաչ տարածաշրջան, հայտնի է իր անտառներով, Հաղպատի և Սանահինի վանքերով (ՅՈՒՆԵՍԿՕ), և խոր կիրճերով։

Վայոց Ձորի մարզ

Հարավ-արևելյան շրջան, խոր հովիտներ, Ջերմուկի առողջարաններ, Մետաքսի ճանապարհի պատմական ճանապարհ, հին այգիներ։

Հիդրոգրաֆիկ ցանց

5
Գետային ավազաններ
9 480 կմ
Գետեր և ջրահոսքեր
200+
Լճեր և ջրամբարներ
1 900 մ
Միջին բարձրություն

Հիմնական գետեր՝ Արաքս (Թուրքիայի հետ սահման), Դեբեդ (հյուսիս), Հրազդան (Սևանա լճից Երևան), և Վորոտան (հարավ)։ Այս ջրահոսքերը կարևոր են ոռոգման և հիդրոէլեկտրաէներգիա արտադրելու համար։

Շրջակա միջավայրի պաշտպանություն

Հայկական բնական ժառանգության պահպանում

Պահպանվող տարածքներ և ազգային պարկեր

Հայաստանը ստեղծել է պահպանվող տարածքների ցանց, որը ընդգրկում է իր տարածքի մոտ 12%-ը՝

  • Դիլիջան ազգային պարկ՝ 24 000 հա խառը անտառներ, հայտնի է իր բնապատկերներով և վանքերով
  • Խոսրովի արգելոց՝ 29 000 հա, աշխարհի ամենահին արգելոցներից մեկը (հիմնադրվել է IV դարում)
  • Սևանա լճի ազգային պարկ՝ Լճային էկոհամակարգի և ջրալճային տարածքների պաշտպանություն
  • Էրեբունի արգելոց՝ Հայկական տափաստանի և դրա եզակի բուսականության պաշտպանություն

Խնդիրներ՝ Անապատացում, անտառահատում, ջրերի աղտոտում։ Նախաձեռնություններ՝ Վերանտառացում, վերականգնվող էներգիա, էկոտուրիզմ։

Տեսնել Հայաստանի Տնտեսությունը Տեսնել Հայկական Ճարտարապետությունը Տեսնել Հայաստանի Պատմությունը Վերադառնալ գլխավոր էջ